Polemika z informacją zamieszczoną u Was. Otóż nie mogłem umrzeć jak podano w dniu 15 maja 2007, gdyż jeszcze 9 czerwca br. odbywałem spotkanie z Czytelnikami w powszechnie podziwianym dworze Bella Vita (patrz internet, foto i tekst). Że nadal żyję przekonywująco świadczy fakt o mojej intensywnej pracy nad nową powieścią „Słoń z kości słoniowej” na co mogę przedstawić świadków. Pozdrawiam z M.P.Mokotów Dolny.
Zgłoszono: Aleksander Rowiński, 13:24, 26 paź 2007 (CEST)

Faktycznie, anonimowy redaktor tworzący artykuł w Wikipedii wprowadził fikcyjną datę śmierci, co można sprawdzić w archiwum. Błąd oczywiście został niezwłocznie naprawiony, a Panu Andrzejowi gratuluję dobrego humoru!

Tytuł posta zapożyczony od Marka Twaina.

Z punktu widzenia redaktora Wikipedii, poprawne uźródłowienie artykułu jest jednym z podstawowych kryteriów jego jakości. W przypadku źródeł internetowych kluczowym zagadnieniem jest stałość URL-i. Już w 1998 roku Tim Berners-Lee, twórca WWW, napisał świetny artykuł pt. „Cool URIs don't change” („Fajne URI się nie zmieniają”). Niestety redaktorzy wielu serwisów newsowych, w tym Onetu, mają tę zasadę w głębokim poważaniu. Często zmieniany jest schemat URL-i czy kasowane są archiwalne artykuły. Przykładowo: link do wiadomości z 21.09.2007, to samo w Google Cache. Więcej przykładów można znaleźć wpisując w wyszukiwarce Google takie wyrażenie: [site:wiadomosci.onet.pl inurl:item] albo sprawdzając bezpośrednio w wikipediowej wyszukiwarce.

W tej sytuacji wypadałoby przejrzeć inne artykuły w Wikipedii i poszukać innych martwych linków do Onetu. W większości wypadków można je łatwo zastąpić linkami do innych serwisów, niemniej jest to praca syzyfowa – do czasu kolejnej reorganizacji.

Piętno dla Onetu za dziury w bazie danych.

Aktualizacja: po zasygnalizowaniu problemu na liście dyskusyjnej wikipedystów wojtekk wysunął hipotezę, że problem martwych linków dotyczy tylko artykułów pochodzących z PAP-u. Umowa licencyjna podpisywana z niektórymi wydawcami ogranicza czas prezentowania archiwalnych artykułów do 30 dni. Wygląda na to, że faktycznie artykuły PAP-owskie znikają z bazy Onetu po 30 dniach. W związku z tym należałoby moim zdaniem wyświetlać bardziej opisowy komunikat niż „takiej strony nie ma”. Dla wikipedystów oznacza to konieczność bacznego sprawdzania źródeł i unikania onetowych artykułów pochodzących z PAP-u.

Warto przypomnieć, że projekt DVD z Helionem został zapoczątkowany w czerwcu 2006 roku i większość artykułów pochodzi właśnie ze zrzutu bazy w tamtym czasie. W ciągu roku Wikipedia oczywiście znacznie urosła, dodano nowe artykuły jak i poprawiono stare. Niemniej, wydanie offline, jeśli miało być w miarę przyzwoicie wykonane, wymagało jednak ręcznego przejrzenia dużej części artykułów i poprawienia oczywistych błędów. Była to syzyfowa praca, bo dotyczyła w przybliżeniu połowy z 238000 artykułów. Druga połowa to artykuły, które uznano za poprawne bez przeglądania, ponieważ albo były tworzone automatycznie przez boty albo też ich wyłącznymi autorami byli zaufani wikipedyści.

Korekta była żmudna i powolna, początkowo zaangażowane w nią były osoby związane kontraktem z Helionem, później również dołączyła grupa ochotników aby przyspieszyć prace. Prace nad treścią haseł zakończono w grudniu 2006, po czym zajęto się sprawami technicznymi jak program instalacyjny, testy i tłoczenie. Wreszcie płyta pojawiła się w sprzedaży pod koniec lipca 2007. Szkoda, że tak długo zajęły wszystkie procedury, co nie pozostaje bez wpływu na aktualność wprowadzonych haseł, niemniej można przypuszczać że dzięki przetartym szlakom w przyszłości będzie już szło bardziej sprawnie. Cena wynosi 39 zł – nie jest może zbyt niska biorąc pod uwagę fakt, że ta sama treść jest za darmo w sieci, niemniej część dochodów jest przekazywana dla Stowarzyszenia Wikimedia Polska, dzięki czemu polska Wikipedia będzie mogła się lepiej rozwijać. Warto też dodać, że polskie wydanie DVD jest zaledwie drugą taką inicjatywą po niemieckiej Wikipedii. Największa, angielska Wikipedia jak na razie nie została wydana w całości na DVD.

Pierwszy rzut oka na opakowanie pozostawia całkiem dobre wrażenie. Okładka jest wykonana gustownie, a na szczególną pochwałę zasługuje nadruk na samej płycie. Puzzle w logo Wikipedii są lekko wypukłe w dotyku.

Wikipedia na DVD i kubek

Płyta DVD

Jednym z celów przyświecających twórcom DVD było udostępnienie treści Wikipedii dla każdego, niezależnie od np. systemu operacyjnego jakiego używa. Większość płyt z oprogramowaniem jakie dzisiaj znajdziemy w sprzedaży ma dość restrykcyjne wymagania – zwykle trzeba dysponować systemem Microsoft Windows w miarę nowej wersji, która przecież nie jest darmowa. W przypadku polskiej Wikipedii jedyny wymóg to posiadanie przeglądarki WWW, a do uruchomienia funkcji wyszukiwania potrzebna jest maszyna wirtualna Javy, która jest dostępna dzisiaj dla praktycznie każdego popularnego systemu operacyjnego. Encyklopedia ta działa zatem równie dobrze pod Windows, co pod Linuksem, Mac OS X, FreeBSD, Solarisem… To dość niezwykłe w świecie zdominowanym przez komercyjne programy dla jednej platformy i zasługuje na wielką pochwałę.

Drugą ważną cechą tego wydania Wikipedii jest możliwość jej uruchomienia bezpośrednio z płyty. Nie trzeba niczego instalować na dysku twardym, co w przypadku np. komputerów w bibliotekach jest istotną zaletą.

Przejdźmy do testu płyty pod Linuksem. W głównym katalogu jest skrypt LINUX_START.SH, który należy uruchomić. Przy okazji – jeśli przy uruchamianiu pojawia się komunikat:
$ ./LINUX_START.SH
bash: ./LINUX_START.SH: /bin/sh: bad interpreter: Permission denied
oznacza to prawdopodobnie, że płyta jest zamontowana w trybie noexec. Wówczas uruchom skrypt poprzez
$ sh LINUX_START.SH

Interfejs pod Linuksem

Wyszukiwarka uruchamia się szybko i działa zgodnie z oczekiwaniami. Drobne niedociągnięcie jest widoczne na zrzucie ekranu – niektóre napisy nie zmieściły się w przewidzianych na nie polach. Wynika to z różnej szerokości fontów pod różnymi systemami. Podobnie zresztą działo się z wersją beta wyszukiwarki, którą testowałem dla Olafa pod Mac OS X.

Jeśli uruchomimy Wikipedię bezpośrednio z DVD, jest niekiedy widoczne opóźnienie przy ładowaniu artykułów z dużą liczbą grafik. Ponieważ każdy obiekt (strona HTML, grafika, wzór matematyczny) jest zapisany jako oddzielny plik (jest ich ponad 500000), nieco czasu zajmuje dotarcie głowicy do odpowiednich części płyty. Mankament ten znika oczywiście, jeśli zainstalujemy encyklopedię na dysku twardym.

Podczas przeglądania nasunęły mi się też następujące uwagi:

• logo Wikipedii w lewym górnym rogu powinno prowadzić do strony głównej DVD, podobnie jak w wersji online,
• warto dodać link do wersji online danego artykułu, tak aby w razie potrzeby była możliwość sprawdzenia nowszej wersji.

Nie pozostaje mi nic innego jak zachęcić do zakupów i do dołączenia do grona polskich wikipedystów.

Oto pełna treść zgłoszonego „błędu” (zachowana oryginalna pisownia, wyróżnienie moje):

Lech Wałęsa Informacje o mnie tu podawane są kłamliwe to po prostu bezczelne kłamstwa i pomówienia .Pozytywy wszelkie pomijane .Sąd powinien się tym zająć .Historia Was zkoryguje bezczelni kłamcy .L Wałęsa

Zgłoszono: Lech Wałęsa, 23:48, 11 lip 2007 (CEST)

Zgłoszenie przyszło z IP 216.110.118.244, należącego do puli Grenady i Barbadosu – państw wyspiarskich na Morzu Karaibskim.

Cable & Wireless (Grenada) Limited CWBAR-GND5 (NET-216-110-118-0-1) 
                                  216.110.118.0 - 216.110.118.255
Cable & Wireless (Barbados) Limited BDS-NET4 (NET-216-110-96-0-1) 
                                  216.110.96.0 - 216.110.127.255

# ARIN WHOIS database, last updated 2007-07-11 19:10
# Enter ? for additional hints on searching ARIN's WHOIS database.

Pierwsze moje podejrzenie było takie: jakim cudem Lech Wałęsa miałby używać IP z Karaibów? Pewnie to jakieś anonimowe proxy, za pomocą którego jakiś dowcipniś działa z Polski. Jednak małe poszukiwanie dowiodło, że prawda może być zupełnie inna. Po pierwsze, IP nie było do tej pory notowane w bazach anonimowych proxy. Po drugie – tak się składa, że Wałęsa właśnie przebywa w tym rejonie promując kandydaturę Wrocławia do wystawy Expo 2012. Broad Street Journal Online pisze w artykule z 9 lipca „Nobel Peace Prize Winner Lech Walesa visits Barbados”:

During his visit, Lech Walesa hopes to meet in person with Prime Minister Owen Arthur and plans to visit other countries in the region, including Antigua and Barbuda, Grenada, St. Lucia and St. Kitts and Nevis.

Tak więc, wielce prawdopodobne, że to sam były prezydent w wolnej od spotkań z politykami chwili, zamiast korzystać ze Słońca i plaż postanowił posurfować na falach Internetu i dotarł do wpisu o sobie w polskiej Wikipedii. Charakterystyczne błędy ortograficzne, stylistyczne i interpunkcyjne w zgłoszeniu zgadzają się w sumie ze znanym wizerunkiem L. Wałęsy, jako osoby nie obdarzonej szczególnym wykształceniem. Szkoda, że nie wymienił w nim konkretnych zarzutów co do neutralności artykułu, posługując się tylko demagogicznymi stwierdzeniami, że jesteśmy „bezczelnymi kłamcami” i że „historia nas zkoryguje”. A może nasz były prezydent chciałby sam skorygować historię i dlatego niektóre części artykułu o nim powinny być usunięte? Może wpis w encyklopedii powinien być pomnikiem ku Jego czci i nie zawierać nawet najmniejszej krytycznej wzmianki wobec – bądź co bądź – jednego z najbardziej znanych Polaków?

Odpowiedź na tak sforumułowany zarzut mogła być tylko jedna. Wikipedysta Cień odpisał:

Prosimy o konkretne przykłady kłamstw lub pominięć oraz źródła do weryfikacji informacji. Zgodnie z demokratyczną ideą Wikipedii zapraszamy też do swobodnego edytowania encyklopedii i dyskutowania w oparciu o fakty. Cień napisz 01:12, 12 lip 2007 (CEST)

Niestety wątpię, aby sam autor zgłoszenia dotarł do tej odpowiedzi, a nawet jeśli ją przeczyta – to czy jej treść zostanie przyjęta z należytym zrozumieniem? Wygląda na to, że polscy politycy odkrywają już siłę sieci, podobnie jak ich odpowiednicy w USA, gdzie wielokrotnie dochodziło do prób edytowania niewygodnych fragmentów w angielskiej Wikipedii.

Idea wydania z Helionu polega na ręcznym przejrzeniu wszystkich artykułów w celu wyłapania najbardziej widocznych błędów. Najbardziej aktywni ludzie dostaną za to jakieś wynagrodzenie, niemniej w dużej mierze opiera się to na zaufanych ochotnikach. Ostatnio dołączyłem do zespołu, ponieważ projekt jest już nieco opóźniony i potrzeba więcej rąk i oczu do pracy. Nie mam za dużo czasu aby zrobić znaczący wkład, niemniej na pewno przyda się i to.

Ważne, że w myśl licencji GFDL treść poprawek w kopii Heliona może być zaimportowana z powrotem do Wikipedii. Zatem nikt na tej akcji nie traci, a polski użytkownik otrzyma, miejmy nadzieję, dobrze wydaną Wikipedię na DVD.